Güneydoğu Anadolu, yılın ilk 10 ayında hububat ihracatında ivmesini korudu. Bölgenin hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı yüzde 4,4 artışla 3,1 milyar dolara yükselirken, Türkiye’nin toplam hububat ihracatındaki payı yüzde 30,7’ye ulaştı.
Ekim performansı ve 10 aylık tablo
Ekim ayında bölgeden 298,3 milyon dolarlık hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri ihracatı yapıldı. Ocak-ekim döneminde miktar bazında ihracat yüzde 2,3 artışla 3,6 milyon tona çıktı. Aynı dönemde 1 milyon tonun üzerinde makarna, 621,7 bin ton buğday unu ve 373,7 bin ton ayçiçek yağı ihraç edildi.
En çok gelir getiren ürünler
Ayçiçek yağı, 10 aylık dönemde sektörün gelir lideri oldu. Ürün grubunda ihracat yüzde 27 artarak 621,5 milyon dolara ulaştı. İkinci sıradaki makarnada ise yüzde 10,5’lik artışla 552,4 milyon dolarlık ihracat kaydedildi.
Bölgesel pazarlar
Güneydoğu’nun en büyük pazarı konumundaki Orta Doğu’ya yapılan ihracat 1,3 milyar dolara yaklaşırken, Afrika ülkelerine yaklaşık 1,1 milyar dolarlık sevkiyat gerçekleştirildi.
Küresel koşullar siparişleri etkiliyor
TİM Yönetim Kurulu Üyesi ve GAİB Hububat Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, yılın son çeyreğinde küresel ticarette talebi baskılayan unsurlara dikkat çekti:
“Uluslararası gıda ithalatçıları, yıl sonu mali kapanışları öncesinde depolarında yüksek maliyetli stok taşımaktan kaçınıyor ve küresel emtia fiyatlarındaki gevşeme beklentisiyle alımlarını asgari düzeyde tutuyor. Orta Doğu hattında Amerika ile İran arasındaki askeri çatışma ihtimalinin gerilemesi ve Brent petroldeki gevşeme, uluslararası taşımacılık operasyonları üzerindeki olağanüstü navlun baskısını hafifletmeye başladı. Hürmüz Boğazı ve Körfez geçişlerindeki yüksek savaş riski sigorta primlerinin yatışmasıyla, lojistik maliyetlerin yönetilebilir bir seviyeye çekilmesi bekleniyor. Ancak enerji fiyatlarındaki ve nakliye giderlerindeki gevşeme, Orta Doğu pazarında doğrudan bir talep artışı anlamına gelmeyebilir. Çünkü başta Irak olmak üzere temel ihracat pazarlarımızın ekonomisi doğrudan petrol gelirlerine dayanıyor. Petrol fiyatlarının gerilemesi bu ülkelerde kamu gelirlerini ve ticari likiditeyi daraltırken, ithalatçılar da navlun ve girdi maliyetlerinin düşeceğini ve gıda ürünlerinin ucuzlayacağını düşünerek siparişlerini erteleyebiliyor.”
Bu beklentinin, bölgedeki alıcıları uzun vadeli sözleşmeler yapmak yerine siparişlerini haftalık veya spot partilere bölmeye itebildiğini ifade eden Kadooğlu, “Bizim buradaki temel gücümüz, Güneydoğu Anadolu olarak ana pazarlarımıza coğrafi yakınlığımız ve esnek kara lojistiği altyapımızla talebe saatler içinde yanıt verebilme kabiliyetimiz. Alıcıların düşük stokla ve dar zaman aralıklarıyla çalıştığı bu dönemde; Habur ve çevre gümrük kapılarındaki operasyonel geçiş hızını kesintisiz korumaya, ticari tahsilat kanallarındaki öngörülebilirliği sağlamaya ve rakiplerin fiyat baskısına teslim olmadan pazar payımızı elde tutmaya çalışıyoruz” dedi.
Hammadde erişimi ve rekabet başlıkları
Kadooğlu, uluslararası tarım piyasalarındaki yön değişimlerine ve bunun hammadde tedariki üzerindeki etkilerine de dikkat çekti:
“Uluslararası tarım piyasalarında hammadde akışının yön değiştirdiğine ve Karadeniz’deki kısıtlar karşısında alternatif rotaların öne çıktığına işaret eden Kadooğlu, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:
“Rusya’nın Karadeniz’deki aksamalar nedeniyle Hazar üzerinden İran’a rekor hacimde tahıl ulaştırması, yakın coğrafyamızdaki hammadde dengelerinin ve transit rotaların ne denli hızlı değiştiğinin somut bir örneği. Bu hareketlilik, sanayicimizin ihtiyaç duyduğu kaliteli hammaddeye hangi koşullarda ulaştığı sorusunu her zamankinden daha kritik hale getiriyor. Türkiye’nin bu yıl hububatta yakaladığı yüksek üretim seviyesi ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin sağladığı hammadde arzı genel iç piyasa fiyat dengesi açısından değerli bir zemin ancak genel rekoltenin yüksekliği, ihracata yönelik katma değerli üretim yapan gıda sanayicimizin maliyet yükünü kendiliğinden hafifletmiyor. Serbest piyasada makarnalık buğdayın ekmeklik buğdaya kıyasla ton başına belirgin bir primle fiyatlanması, nihai ürün maliyetlerine doğrudan etki ediyor. Üstelik Irak ve Suriye gibi pazarların kendi un değirmeni yatırımlarını devreye alması ve Mısır gibi rakiplerin bölgesel ticaret anlaşmalarıyla Afrika’da daha düşük gümrüklerle faaliyet göstermesi de bizi fiyat odaklı çok çetin bir rekabete zorluyor. Güneydoğu’nun devasa işleme gücünü ihracatta avantaja dönüştürebilmek için; sanayicimizin kaliteli buğdaya dünya fiyatlarıyla rekabet edebilir koşullarda erişebilmesi ve yükselen koruma duvarlarına karşı daha dengeli maliyetlerle hareket edebilmesi gerekiyor.”







Yorumlar