1939 yılında Gaziantep’e bağlıyken Hatay’a katılan Hassa ilçesinin tarihi detayları gün yüzüne çıkıyor. Osmanlı döneminden Kurtuluş Savaşı’na kadar uzanan ilginç bir geçmişe sahip.
Hatay’ın kuzeyinde yer alan Hassa, kentin önemli ilçeleri arasında öne çıkıyor. İlçenin geçmişi, Gaziantep ile kurduğu güçlü idari bağlarla dikkat çekiyor. Bu tarihsel süreç, Osmanlı dönemindeki askeri ve idari stratejilerle yakından bağlantılı olarak ele alınıyor.
Amanos Dağları’nın eteklerinde konumlanan Hassa, sadece bir yerleşim yeri olmanın ötesinde; isyanların bastırıldığı, sınır güvenliğinin sağlandığı ve Kurtuluş Savaşı sırasında önemli mücadelelere sahne olan stratejik bir yerleşim olarak karşımıza çıkıyor.
Osmanlı’nın Stratejik Hamlesi: Fırka-ı İslahiye ve Hassa’nın Kuruluşu
Hassa’nın kuruluşu, 19. yüzyılın ortalarına dayanıyor. 1864-1865 yıllarında Amanos Dağları çevresinde meydana gelen Ulaşlı boyu isyanı, Osmanlı Devleti’ni bölgede yeni bir düzen kurmaya zorladı.
İsyanı bastırmak ve bölgedeki güvenliği sağlamak amacıyla Fırka-ı İslahiye birlikleri yola çıktı. Bu birliğin komutanı İbrahim Derviş Paşa, stratejik bir noktada karargâh kurarak yeni bir yerleşim oluşturulmasının öncüsü oldu.
Bu süreç içinde “Ordu Köyü” adıyla bilinen küçük yerleşim, Tiyek, Akbez ve Hacılar çevresinden getirilen ailelerle hızla büyüyerek, Maraş Mutasarrıflığı’na bağlanarak bölgenin önemli merkezlerinden biri haline geldi.
Fransız İşgaline Direnen İlçe
Birinci Dünya Savaşı sonrasında Hassa, Fransız kuvvetlerinin kontrolüne girme çabalarına maruz kaldı. Ancak, Hassa halkı ve yerel direniş grupları bu girişimlere karşı güçlü bir dayanışma gösterdi.
Fransız birlikleri ilçeyi ele geçirmek için birçok kez girişimde bulundu, ancak yerel direnişin gücü nedeniyle bu çabalar başarılı olamadı.
15 Kasım 1921 tarihinde Türk direniş grupları, hükümet konağına Osmanlı sancağını çekerek ilçenin fiili kurtuluşunu gerçekleştirdi. Bu tarih, Hassa’da günümüzde “Kurtuluş Bayramı” olarak kutlanmaya devam ediyor.
Gaziantep’ten Hatay’a Uzanan İdari Değişim
Hassa’nın idari geçmişi de ilginç ayrıntılar içeriyor. İlçe uzun süre Gaziantep’in İslahiye ilçesine bağlı bir bucak olarak yönetildi.
1939 yılında Hatay’ın Türkiye’ye katılmasıyla birlikte bölgeye yönelik önemli bir idari düzenleme gerçekleştirildi. Bu süreçte Hassa, Gaziantep’ten ayrılarak Hatay’a bağlandı ve ilçe statüsü kazanarak yeni bir kimlik elde etti.
Dolayısıyla, Gaziantep’e bağlı olan Hassa, Hatay’ın ilçelerinden biri haline geldi.
Hassa: İki Kültürün İzlerini Taşıyan İlçe
Bugün 39 mahalleden oluşan Hassa, Hatay’ın kuzey kapısı olarak anılmakta. İlçe, hem Gaziantep’in kültürel etkilerini hem de Hatay’ın derin köklü tarihini bir arada barındıran özel bir yapıya sahip.
Amanos Dağları’nın eteklerinde yer alan bu yerleşim, geçmiş dönemlerdeki askeri ve siyasi önemin yanı sıra kültürel çeşitliliği ile de dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor.
